Trong bối cảnh sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử và các nền tảng xã hội, việc quản lý thuế đối với các tổ chức, cá nhân, đặc biệt là những người nổi tiếng (KOL, KOC) và những người có ảnh hưởng tham gia vào các hoạt động kinh doanh trực tuyến, livestream bán hàng và tiếp thị liên kết đã trở thành một vấn đề quan trọng. Mới đây, Tổng cục Thuế (Bộ Tài chính) đã tiến hành rà soát và đưa vào diện kiểm tra những cá nhân có doanh thu lớn từ livestream và tiếp thị liên kết thương mại điện tử. Bài viết này chúng tôi sẽ phân tích các quy định thuế hiện hành của Việt Nam liên quan đến nhóm đối tượng này, giúp bạn hiểu rõ hơn về nghĩa vụ thuế của các cá nhân kinh doanh online.
1. Quy Định Về Nghĩa Vụ Thuế Đối Với Các Cá Nhân Kinh Doanh Online
Theo quy định của Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007 (sửa đổi, bổ sung 2014, 2020), các cá nhân có thu nhập từ kinh doanh đều phải tự kê khai và nộp thuế. Điều này áp dụng cho cả các cá nhân kinh doanh truyền thống lẫn những người tham gia hoạt động thương mại điện tử, livestream bán hàng, hay tiếp thị liên kết trên các nền tảng số.
1.1 Nghĩa Vụ Thuế Thu Nhập Cá Nhân (TNCN)
Theo Điều 2 của Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007, thu nhập từ hoạt động kinh doanh, bao gồm các hoạt động tiếp thị liên kết, livestream bán hàng hay các hình thức kinh doanh online khác, đều phải chịu thuế thu nhập cá nhân (TNCN). Những cá nhân có thu nhập từ kinh doanh trực tuyến sẽ phải kê khai và nộp thuế theo mức thuế suất từ 5% đến 35%, tùy thuộc vào mức thu nhập của họ.
Căn cứ pháp lý:
- Điều 10 Luật Thuế Thu Nhập Cá Nhân: Quy định về các loại thu nhập chịu thuế, bao gồm thu nhập từ kinh doanh.
- Nghị định 65/2013/NĐ-CP: Quy định chi tiết về việc kê khai và nộp thuế thu nhập cá nhân từ các hoạt động kinh doanh.
1.2 Thuế Giá Trị Gia Tăng (VAT)
Bên cạnh thuế thu nhập cá nhân, các cá nhân có thu nhập từ việc bán hàng qua các nền tảng thương mại điện tử còn phải chịu thuế giá trị gia tăng (VAT) nếu doanh thu hàng năm vượt mức quy định. Theo Điều 2 của Luật Thuế Giá trị gia tăng 2008, các tổ chức, cá nhân có hoạt động kinh doanh hàng hóa, dịch vụ tại Việt Nam đều phải kê khai và nộp thuế VAT. Mức thuế VAT hiện nay là 10%.
Căn cứ pháp lý:
- Luật Thuế Giá trị gia tăng 2008 (Điều 2): Quy định về đối tượng chịu thuế và mức thuế suất áp dụng.
2. Thuế Đối Với Người Nổi Tiếng Kinh Doanh Trên Thương Mại Điện Tử
Cơ quan thuế đã thực hiện việc lọc và phân loại người nổi tiếng có doanh thu lớn từ việc livestream bán hàng và tiếp thị liên kết trên các nền tảng thương mại điện tử như Shopee, Lazada, TikTok Shop, v.v. Theo ông Mai Sơn, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thuế, những cá nhân này có nghĩa vụ kê khai và nộp thuế đối với các khoản thu nhập từ các hoạt động này. Đặc biệt, các người nổi tiếng, có ảnh hưởng như nghệ sĩ, hoa hậu, KOLs, nếu có thu nhập cao từ hoạt động kinh doanh online, sẽ phải chịu sự giám sát và kiểm tra thuế.
Căn cứ pháp lý:
- Điều 5 Luật Thuế TNCN: Các cá nhân có thu nhập từ kinh doanh đều phải kê khai và nộp thuế, không phân biệt là người nổi tiếng hay không.
Ngoài ra, theo quy định của Luật Quản lý thuế 2019, cơ quan thuế có quyền thu thập thông tin từ các sàn thương mại điện tử và nền tảng mạng xã hội để đối chiếu với việc kê khai thuế của cá nhân. Điều này giúp tăng cường giám sát và xử lý các vi phạm liên quan đến việc trốn thuế.
3. Các Biện Pháp Quản Lý Thuế và Giám Sát
Cơ quan thuế Việt Nam đang sử dụng các biện pháp kỹ thuật hiện đại để giám sát và quản lý thuế đối với các cá nhân kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử. Đặc biệt, ngành thuế đã yêu cầu các sàn thương mại điện tử như Shopee, Lazada, TikTok Shop, và Sendo cung cấp dữ liệu về người nộp thuế để phục vụ cho việc kiểm tra và đối chiếu thuế.
Căn cứ pháp lý:
- Nghị định 126/2020/NĐ-CP: Quy định chi tiết về việc chia sẻ và quản lý dữ liệu thuế giữa các cơ quan và sàn thương mại điện tử.
Ngoài ra, các nhà cung cấp dịch vụ nước ngoài, như Facebook, Google, và Apple, cũng đã đăng ký thuế thông qua cổng thông tin điện tử của ngành thuế. Điều này giúp ngành thuế thu được thuế từ các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ thương mại điện tử xuyên biên giới.
4. Thu Thuế Từ Các Nhà Cung Cấp Dịch Vụ Nước Ngoài
Các nhà cung cấp dịch vụ xuyên biên giới như Meta (Facebook), Google, Microsoft, Apple, và TikTok đang ngày càng được chú trọng quản lý thuế tại Việt Nam. Với khoảng 123 nhà cung cấp nước ngoài đã đăng ký thuế, cơ quan thuế đã thu được khoảng 20.000 tỷ đồng từ các nhà cung cấp này.
Căn cứ pháp lý:
- Nghị định 52/2013/NĐ-CP: Quy định về việc thu thuế từ các dịch vụ thương mại điện tử xuyên biên giới.
5. Câu Hỏi Thường Gặp
5.1 Người nổi tiếng kinh doanh online có phải tự kê khai thuế không?
Theo quy định hiện hành, tất cả cá nhân, bao gồm người nổi tiếng tham gia kinh doanh online đều phải tự kê khai thuế nếu có thu nhập từ các hoạt động này.
5.2 Người kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử có cần nộp thuế giá trị gia tăng không?
Có, nếu doanh thu hàng năm từ hoạt động thương mại điện tử của cá nhân vượt mức quy định, họ sẽ phải nộp thuế giá trị gia tăng (VAT) theo tỷ lệ 10%.
5.3 Cơ quan thuế làm thế nào để giám sát người nổi tiếng nộp thuế từ livestream?
Cơ quan thuế sẽ sử dụng dữ liệu từ các nền tảng thương mại điện tử và mạng xã hội để đối chiếu với việc kê khai thuế của người nổi tiếng. Các sàn thương mại điện tử như Shopee, Lazada, TikTok Shop, sẽ cung cấp thông tin về doanh thu của người bán để giúp ngành thuế xác định đúng mức thuế phải nộp.
